Cab, taxi, taksówka — skąd te słowa i co mają wspólnego

Żółty samochód w Nowym Jorku nazywa się cab. Czarny samochód w Londynie też nazywa się cab. W Polsce mówimy taksówka albo po prostu taxi. Brzmi jak trzy warianty tego samego słowa, ale to dwie zupełnie osobne historie, które przypadkiem spotkały się w jednym pojeździe — i to właśnie z tej pierwszej wzięliśmy nazwę dla naszego autonomicznego pojazdu.

Cab pochodzi od kozy, która skacze w biegu

Słowo „cab” to skrót od „cabriolet” — lekkiego, krytego powozu konnego, który w 1820 roku trafił do Londynu z Paryża. Sama nazwa cabriolet wywodzi się z francuskiego „cabriole”, czyli „podskok”, a to z kolei od włoskiego „capriola” (skok jak u koźlęcia) i łacińskiego „capreolus” — dzika koza, sarna. Powód jest dosłowny: pojazd na resorach podskakiwał przy większej prędkości podobnie jak młoda koza. Około 1826 roku Brytyjczycy zaczęli skracać „cabriolet” do „cab” i używać go dla każdego pojazdu tego typu, a nazwa rozszerzyła się później na dwukołowe hansomy (zaprojektowane około 1834 roku przez architekta Josepha Hansoma) i wreszcie, pod koniec XIX wieku, na pierwsze samochody wynajmowane z kierowcą, gdy zaczęły zastępować powozy. Pełną historię tego słowa opisuje Online Etymology Dictionary.

Taxi to zupełnie inna historia — chodzi o licznik

„Taxi” nie ma nic wspólnego z kozami ani powozami. To skrót od „taximeter” — urządzenia mierzącego opłatę za przejazd, opatentowanego w 1891 roku przez niemieckiego wynalazcę Wilhelma Bruhna. Sześć lat później, w 1897 roku, pierwszy samochód z takim licznikiem wyjechał na ulice Stuttgartu, a samo słowo „taxi” narodziło się w Londynie w marcu 1907 roku — Anglicy skrócili „taximeter cab” najpierw do „taxicab”, a potem do samego „taxi”, i stamtąd słowo szybko rozeszło się po Europie. Polska „taksówka” nie jest zapożyczeniem angielskiego cab ani nawet bezpośrednio francuskiego taxi — pochodzi od czasownika „taksować”, choć oba słowa mają wspólny korzeń w łacińskiej „taksie”, czyli opłacie czy stawce.

To dlatego mówimy „autonomiczna taksówka”, a nie „autonomiczny cab” — to po prostu inne słowo, z innej rodziny. Zresztą samo zjawisko nazewnictwa w tej branży bywa mylące, o czym pisaliśmy szerzej w artykule skąd wzięła się nazwa „robo taxi”.

Żółty w Nowym Jorku, czarny w Londynie

Kolory też mają swoją historię. Żółte taksówki w Chicago i Nowym Jorku to w dużej mierze zasługa Yellow Cab Company — firmy, którą John D. Hertz założył w Chicago w 1915 roku z flotą 40 samochodów pomalowanych na żółto, żeby łatwiej rzucały się w oczy klientom na ulicy. Londyński czarny cab ma znacznie starsze korzenie — prywatne powozy pojawiły się u angielskiej arystokracji już w latach osiemdziesiątych XVI wieku, ale licencjonowane powozy tego typu na wynajem, od których wywodzi się dzisiejszy cab, to dopiero lata 30. XVII wieku (licencjonowanie w Londynie od 1637 roku). Sam przydomek „czarny cab” przyjął się dopiero po drugiej wojnie światowej, gdy powojenne pojazdy tego typu sprzedawano niemal wyłącznie w tym kolorze.

~1826 Brytyjczycy zaczynają skracać „cabriolet” do „cab”
1915 John D. Hertz zakłada Yellow Cab Company w Chicago

Dlaczego RoboCab, a nie RoboTaxi

Nazwę wybraliśmy z rodziny słowa, które od dwustu lat oznacza w świecie pojazd wynajmowany z kimś, kto Cię wiezie — tyle że w naszym przypadku tym „kimś” jest autonomiczny pojazd elektryczny, nie koń ani kierowca. „Cab” jest krótkie, rozpoznawalne bez tłumaczenia w każdym z czterech języków, w których będzie działać nasza aplikacja, i od razu kojarzy się z czymś znajomym — żółtym samochodem z filmów, nie futurystycznym gadżetem. To, jak realnie działa autonomiczny pojazd, który się pod tą nazwą kryje, opisaliśmy osobno w artykule czym jest robot taxi i jak działa.

Co to oznacza dla pasażera w Opolu

Gdy RoboCab ruszy w Opolu w 2027 roku, w aplikacji nie zobaczysz ani konia, ani licznika w tradycyjnym sensie — zamiast tego z góry poznasz cenę kursu, zanim jeszcze wsiądziesz. Nazwa zostaje z historii sprzed dwustu lat, ale to, co pod nią jedzie, jest zupełnie nowe.