Pojazd elektryczny — definicja prawna w Polsce
„Pojazd elektryczny” brzmi jak oczywistość — auto, które jeździ na prąd. W polskim prawie to jednak pojęcie ściśle zdefiniowane, z konkretnym artykułem i punktem w ustawie, a definicja ta świadomie wyklucza część aut, które potocznie nazywa się „elektrykami”. Różnica nie jest czepianiem się słówek — od tego, czy pojazd mieści się w ustawowej definicji, zależy m.in. to, czy może wjechać do strefy czystego transportu i czy przysługuje mu dedykowane miejsce postojowe przy punkcie ładowania.
Dokładna definicja — ustawa o elektromobilności
Definicję wprowadza ustawa z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych (Dz.U. 2018 poz. 317), w słowniczku pojęć w art. 2:
„pojazd elektryczny – pojazd samochodowy w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, wykorzystujący do napędu wyłącznie energię elektryczną akumulowaną przez podłączenie do zewnętrznego źródła zasilania”
Ustawa o elektromobilności i paliwach alternatywnych, art. 2 pkt 12 (Dz.U. 2018 poz. 317)Dwa słowa robią tu całą robotę: „wyłącznie” i „podłączenie do zewnętrznego źródła zasilania”. Pierwsze wyklucza każdy pojazd, który ma pod maską choćby najmniejszy silnik spalinowy. Drugie wyklucza zwykłe hybrydy, które ładują akumulator z odzysku energii podczas jazdy, a nie z gniazdka. W praktyce definicja obejmuje to, co branża nazywa BEV (Battery Electric Vehicle) — auto napędzane wyłącznie silnikiem elektrycznym, ładowane z zewnętrznego źródła.
Pojazd hybrydowy — to już inna kategoria
Tuż pod definicją pojazdu elektrycznego, w tym samym artykule, ustawodawca zdefiniował osobno pojazd hybrydowy:
„pojazd hybrydowy – pojazd samochodowy (…) o napędzie spalinowo-elektrycznym, w którym energia elektryczna jest akumulowana przez podłączenie do zewnętrznego źródła zasilania”
Ustawa o elektromobilności i paliwach alternatywnych, art. 2 pkt 13 (Dz.U. 2018 poz. 317)Co ciekawe, ta definicja też wymaga podłączenia do gniazdka — czyli opisuje w zasadzie PHEV (plug-in hybrid), a nie zwykłą hybrydę typu HEV znaną np. z popularnych modeli Toyoty, która ładuje się wyłącznie podczas jazdy i nigdy nie podłącza się jej do prądu. Taki „zwykły” hybryd formalnie nie mieści się w żadnej z tych dwóch definicji ustawy o elektromobilności — nie jest ani pojazdem elektrycznym, ani — w rozumieniu tej konkretnej ustawy — pojazdem hybrydowym. To jedna z tych nieoczywistości, która potrafi zaskoczyć nawet kogoś, kto kupuje auto z myślą o przywilejach dla „elektryków”.
Po co w ogóle to rozróżnienie
Definicja nie jest akademicka — decyduje o realnych uprawnieniach na drodze. Ta sama ustawa w art. 39 pozwala gminom tworzyć strefy czystego transportu, do których wjazd mają tylko pojazdy elektryczne, napędzane wodorem i napędzane gazem ziemnym (plus kilka ustawowych wyjątków, np. pojazdy służb). Zwykła hybryda bez wtyczki do takiej strefy nie wjedzie na zasadach przewidzianych dla „elektryka” — nie spełnia żadnej z trzech kategorii.
Ta sama ustawa, w art. 49, znowelizowała też ustawę o drogach publicznych na dwa sposoby. Po pierwsze, zwolniła pojazdy elektryczne z opłat za parkowanie w całej strefie płatnego parkowania na drogach publicznych — nie tylko przy punktach ładowania, ale w całej wyznaczonej strefie w danej gminie. Po drugie, dodała przepis, że organ zarządzający ruchem wyznacza w strefie dodatkowe, dedykowane miejsca postojowe przy punktach ładowania — te są zarezerwowane na czas ładowania, a nie na ogólny, darmowy postój. To dwa osobne uprawnienia: ogólne zwolnienie z opłat w całej strefie i dodatkowe stanowiska przy ładowarkach.
A robotaxi?
Flota RoboCab ma jeździć wyłącznie na prąd, ładowana z zewnętrznego źródła zasilania — czyli dokładnie w granicach definicji z art. 2 pkt 12. To oznacza, że po uruchomieniu usługi autonomiczny samochód elektryczny będzie formalnie „pojazdem elektrycznym” w rozumieniu polskiego prawa, z pełnym dostępem do stref czystego transportu, które część polskich miast już dziś rozważa albo wprowadza w centrach. Zero emisji spalin w trakcie jazdy to dla usługi miejskiej, która ma pracować praktycznie bez przerwy, coś więcej niż ekologiczny gest — to też kwestia tego, gdzie w ogóle można wjechać. Pierwsze miasto, w którym to sprawdzimy w praktyce, to Opole — szczegóły cennika i zasięgu znajdziesz na robotaxi.opole.pl.
Różnicę między elektrycznym a spalinowym napędem z perspektywy pasażera — cisza, brak wibracji, inny sposób przyspieszania — opisaliśmy osobno w artykule o elektrycznej taksówce i jej zaletach. A o tym, czym elektryczne taxi różni się od autonomicznego robotaxi, piszemy w tekście elektryczne taxi — co to jest i jak działa.
FAQ
Czy hybryda plug-in (PHEV) to w Polsce prawnie „pojazd elektryczny”?
Nie. Ustawa o elektromobilności ma dla niej osobną kategorię — „pojazd hybrydowy” (art. 2 pkt 13) — i to ta kategoria, a nie „pojazd elektryczny”, obejmuje auta spalinowo-elektryczne ładowane z gniazdka.
Czy zwykła hybryda bez wtyczki (HEV) ma jakikolwiek status w tej ustawie?
Nie mieści się ani w definicji pojazdu elektrycznego, ani pojazdu hybrydowego z ustawy o elektromobilności — obie wymagają ładowania z zewnętrznego źródła zasilania, a zwykła hybryda ładuje akumulator wyłącznie podczas jazdy.
Czy definicja z ustawy o elektromobilności obowiązuje też autonomiczne pojazdy, takie jak robotaxi?
Tak — ustawa definiuje pojazd po rodzaju napędu, nie po tym, czy prowadzi go człowiek, czy system autonomiczny. Robotaxi napędzane wyłącznie prądem z zewnętrznego źródła spełnia tę samą definicję co każdy inny elektryczny samochód osobowy.