Przepisy dla pojazdów zautomatyzowanych — ONZ, UE, Polska

Prawo 18 listopada 2026 · ~6 minut czytania

„Jakie przepisy regulują pojazdy zautomatyzowane” — to pytanie zakłada, że istnieje jedna ustawa, którą można sobie przeczytać od deski do deski. Nie istnieje. Zanim auto bez kierowcy wyjedzie na drogę, przechodzi przez co najmniej dwie całkiem osobne warstwy przepisów, pisane przez różne instytucje, w różnym celu. Pierwsza mówi, czy dany model samochodu wolno w ogóle wyprodukować i sprzedać. Druga mówi, na jakich zasadach może jeździć po konkretnej drodze w konkretnym kraju. Łatwo je pomylić, bo obie dotyczą „autonomicznych aut” — ale odpowiadają na inne pytania.

Warstwa 1: homologacja — czy auto wolno zbudować

Na poziomie międzynarodowym tą warstwą zajmuje się ONZ, konkretnie Światowe Forum Harmonizacji Przepisów dot. Pojazdów (WP.29) przy Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ, a w jego ramach grupa robocza ds. pojazdów automatycznych i połączonych (GRVA). Najważniejszy dokument w tym obszarze to Regulamin ONZ nr 157 dotyczący systemów Automated Lane Keeping System (ALKS) — czyli automatycznego utrzymywania pasa ruchu. WP.29 przyjęło go w czerwcu 2020 roku, a regulamin wszedł w życie 22 stycznia 2021 roku. W pierwotnej wersji ograniczał działanie systemu do 60 km/h. Poprawka serii 01 (obowiązująca od stycznia 2023 roku) podniosła ten limit do 130 km/h dla samochodów osobowych i pojazdów dostawczych oraz dodała możliwość automatycznej zmiany pasa — nie wszyscy byli za. Już na etapie prac w GRVA ekspert ze Szwajcarii sprzeciwił się podniesieniu limitu, uznając to za krok przeciwskuteczny, bo jego kraj dopasowywał właśnie przepisy ruchu drogowego do przyjętych wcześniej 60 km/h. To wciąż automatyzacja poziomu 3 — kierowca może na chwilę przestać patrzeć na drogę, ale system w każdej chwili może oddać mu kontrolę. Mercedes-Benz uzyskał w Niemczech homologację systemu Drive Pilot zgodnego z Regulaminem 157 już w 2021 roku, z limitem 60 km/h na wybranych niemieckich autostradach.

Unia idzie dalej — homologacja auta bez kierowcy

Regulamin 157 dotyczy auta, które wciąż ma kierowcę — tylko na chwilę zdjętego z obowiązku patrzenia na drogę. Krok w stronę pojazdu, który może nie mieć kierowcy wcale, zrobiła Unia Europejska rozporządzeniem 2019/2144 (przyjętym 27 listopada 2019 roku, opublikowanym w Dzienniku Urzędowym UE 16 grudnia 2019 roku) — ogólnymi ramami bezpieczeństwa i homologacji typu dla pojazdów i ich przyczep. Na jego podstawie Komisja Europejska wydała rozporządzenie wykonawcze 2022/1426 (z 5 sierpnia 2022 roku), które ustala konkretne specyfikacje techniczne homologacji systemu zautomatyzowanej jazdy (ADS) w pełni zautomatyzowanych pojazdach kategorii M i N, dla z góry zdefiniowanych scenariuszy użycia. To właśnie ten dokument otwiera — na poziomie unijnym — drogę do homologacji pojazdu bez miejsca dla kierowcy, produkowanego w małej serii.

Warstwa 2: prawo ruchu drogowego — czy auto wolno puścić na drogę

Homologacja odpowiada na pytanie „czy taki model może istnieć na rynku”. Nie odpowiada na pytanie „czy wolno go puścić bez nadzoru po ulicach Opola”. To już wyłączna kompetencja krajowa — w Polsce reguluje to ustawa z 21 listopada 2025 roku o zmianie Prawa o ruchu drogowym (Dz.U. 2025 poz. 1843), która wchodzi w życie 24 czerwca 2026 roku i którą opisywaliśmy już szczegółowo — łącznie z obowiązkowym operatorem w pojeździe, obowiązującym do około 2030 roku. Dwie warstwy nie są ze sobą sprzeczne, tylko odpowiadają za różne rzeczy: jedna pozwala producentowi sprzedać auto z systemem ADS, druga pozwala — albo nie pozwala — jeździć nim bez nadzoru po konkretnej drodze w Polsce.

Dlaczego to ma znaczenie dla RoboCab

Pojazdy, którymi RoboCab zacznie jeździć w 2027 roku, najpierw w Opolu, będą podlegać obu warstwom naraz: homologacji, która dzieje się po stronie producenta zanim pojazd trafi na rynek, i polskiemu prawu ruchu drogowego, które określa zasady operacyjne — w tym obowiązek operatora, strefy działania i wszystkie procedury, jakie opisaliśmy przy ustawie. Przepis ONZ czy unijny nie zastępuje polskiej ustawy, tak jak polska ustawa nie zastępuje homologacji — to dwa różne zamki na tych samych drzwiach.