Strefa czystego transportu — dlaczego elektryk wjedzie zawsze

Prawo 17 listopada 2026 · ~6 minut czytania

Od 1 stycznia 2026 roku w Krakowie i Warszawie zmieniły się zasady wjazdu do centrum. Nie dla wszystkich — starsze auta spalinowe muszą się liczyć z opłatą albo zakazem, a kierowcy elektryków przejeżdżają obok tablic „Strefa czystego transportu”, jakby ich to nie dotyczyło. Bo nie dotyczy, i to nie jest żadna dobra wola miasta. To konkretny przepis, obowiązujący w całej Polsce, nie tylko lokalnie.

Skąd to się bierze

Podstawą jest ustawa z 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych (Dz.U. 2018 poz. 317) — ta sama, która ustawowo definiuje pojazd elektryczny, o czym pisaliśmy już wcześniej. Jej art. 39 pozwala gminie ustanowić strefę czystego transportu na drogach, których jest zarządcą. I od razu zawęża, kogo zakaz wjazdu nie dotyczy: pojazdów elektrycznych, napędzanych wodorem i napędzanych gazem ziemnym. Trzy kategorie, wymienione w ustawie z góry — rada gminy nie ustala tego od nowa, tylko dziedziczy ten zapis niezależnie od tego, jaką uchwałę przyjmie.

Nowelizacja z 21 listopada 2024 roku (Dz.U. 2024 poz. 1853) dodała do tego mechanizm obowiązku: miasto powyżej 100 tys. mieszkańców, w którym pomiary wykażą przekroczenie średniorocznego poziomu dopuszczalnego dwutlenku azotu, musi strefę ustanowić — a strefę można też znieść, jeśli trzy lata z rzędu przekroczenia nie będzie. Ta sama nowelizacja nadała też nowe brzmienie przepisowi, który pozwala radzie gminy dopuścić do strefy dodatkowe pojazdy, poza elektrykami, wodorówkami i gazowymi — ale tylko w uchwale, tylko na czas określony (maksymalnie trzy lata od ustanowienia strefy) i pod warunkiem wniesienia opłaty.

Kraków: strefa od 2026 roku

Krakowska strefa działa od 1 stycznia 2026 roku i sięga do granic IV obwodnicy, z wyłączeniem obrzeży — m.in. Wzgórz Krzesławickich i Swoszowic. Rada miasta skorzystała z dodatkowych wyłączeń, które ustawa pozwala ustanowić w uchwale (art. 39 ust. 4), i poza elektrykami dopuściła do wjazdu także auta spalinowe spełniające normy: benzynowe od rocznika 2005 (albo Euro 4), diesle od rocznika 2014 (albo Euro 6). Kto tych norm nie spełnia i nie jest mieszkańcem Krakowa, może — dzięki opisanemu wyżej mechanizmowi opłaty — wjeżdżać do końca 2028 roku za opłatą: 2,50 zł za godzinę w 2026 roku, albo abonament miesięczny: 100 zł w 2026, 250 zł w 2027, 500 zł w 2028. Dobrowolna naklejka identyfikująca pojazd kosztuje 5 zł.

Warszawa dokręca śrubę

Drugi, ostrzejszy etap warszawskiej strefy wszedł w życie w tym samym dniu — 1 stycznia 2026 roku (pierwszy obowiązywał od 1 lipca 2024 roku). Obszar wyznaczają m.in. Al. Prymasa Tysiąclecia, Al. Jerozolimskie, Most Łazienkowski, Al. Armii Ludowej, Al. Stanów Zjednoczonych, ul. Wiatraczna oraz odcinki linii kolejowych. Od tego etapu do strefy nie wjedzie benzynowe auto wyprodukowane przed 2000 rokiem i niespełniające normy Euro 3, ani diesel sprzed 2009 roku bez normy Euro 5 — z wyjątkiem aut zarejestrowanych przed 1 stycznia 2024 roku, których właściciele są zameldowani w Warszawie i tu płacą PIT (to zwolnienie działa do końca 2027 roku), oraz aut seniorów urodzonych w 1953 roku lub wcześniej. W sytuacjach losowych, np. w drodze do szpitala czy lekarza, auto niespełniające norm może wjechać przez cztery dni w roku kalendarzowym. Od 2028 roku normy się zaostrzą — benzyna do rocznika 2005 / Euro 4, diesel do rocznika 2014 / Euro 6 — i obejmą też mieszkańców płacących podatki w stolicy, nie tylko przyjezdnych. Za wjazd bez uprawnień grozi mandat do 500 zł — jak mówił w Inforze dyrektor warszawskiego Zarządu Dróg Miejskich Łukasz Puchalski: „Wykroczeniem, karanym mandatem w wysokości 500 zł, jest wjazd do SCT bez uprawnień”. Sam brak naklejki karany nie jest — to wjazd bez uprawnień jest wykroczeniem, nie brak kawałka papieru za szybą.

A elektryk wjedzie, i tyle

Niezależnie od tego, jak szczegółowo Kraków czy Warszawa poustawiają normy Euro i roczniki dla aut spalinowych, art. 39 ust. 1 ustawy gwarantuje pojazdom elektrycznym wjazd bez żadnych dodatkowych warunków — to przepis krajowy, nie lokalna łaska. Rada gminy może tylko dopisać do listy dopuszczonych pojazdów kolejne kategorie (jak zrobił Kraków z autami spalinowymi spełniającymi normy), ale nie może zawężyć uprawnienia, które ustawa przyznała elektrykom z góry. Warto dodać, że ustawowa definicja pojazdu elektrycznego jest dość wąska — liczy się auto zasilane wyłącznie energią z akumulatora ładowanego z zewnętrznego źródła, więc hybryda plug-in, która ma też silnik spalinowy, formalnie się w niej nie mieści, tak jak zwykła hybryda bez wtyczki.

Co to znaczy dla robotaxi

RoboCab wystartuje w 2027 roku, najpierw w Opolu, z flotą pojazdów elektrycznych. Praktyczna konsekwencja art. 39: jeśli kiedykolwiek strefa czystego transportu powstanie w mieście, w którym RoboCab będzie działać, pojazd wjedzie do niej bez ograniczeń — nie dlatego, że jest nowy albo ma dobry silnik, ale dlatego, że spełnia jedyne kryterium, które się tu liczy: napęd elektryczny. Dla kierowców starszych, spalinowych taksówek i dla firm z własną flotą spalinową to już dziś realny koszt do policzenia, podobnie jak parkowanie w centrum, o którym pisaliśmy przy innej okazji — bo centrum miasta bywa droższe dla kierowcy niż dla pasażera. Szerzej, gdzie napęd elektryczny realnie wygrywa ekologicznie (a gdzie nie ma cudów), pisaliśmy w artykule o tym, czy robotaxi jest naprawdę ekologiczne. Aktualny harmonogram sieci RoboCab znajdziesz na stronie głównej robocab.pl.